Η Κορώνα και το Θέατρο: Από την Επικίνδυνη Απαγορευτική Πολιτική στην Αναγέννηση της Ελληνικής Κουλτούρας
Η πανδημία COVID-19 και η σχετική κορωνοϊική κρίση έφεραν σε κρίση το ελληνικό θέατρο, αλλά και το σύνολο της πολιτιστικής μας ζωής. Οι απαγορευτικές μέτρες που εφαρμόστηκαν σε όλη την Ελλάδα το 2020 και το 2021, με την υποχρεωτική κλειστούς θιάσους και την απαγόρευση παραστάσεων σε δημόσιους χώρους, προκάλεσαν βαθιά κρίση για το χώρο. Ωστόσο, η αντίσταση και η δημιουργική προσαρμογή των καλλιτεχνών, αλλά και η υποστήριξη από το κοινό και τις τοπικές αρχές, κατέστησαν δυνατή την αναγέννηση του θεατρικού χώρου.
Η https://crown-play.org.gr/ είναι ένα από τα πρωτοπόρα προγράμματα που ανέλαβε την αποκατάσταση της θεατρικής παραγωγής στην Ελλάδα, ενισχύοντας παράλληλα την κοινωνική αλληλεγγύη. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα αυτό, που υλοποιείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τοπικών φορέων, έχει βοηθήσει στην αναπαράσταση πάνω από 50 θεατρικών έργων σε όλη την Ελλάδα, ενώ έχει καταφέρει να προσφέρει εργασιακά δικαιώματα σε περισσότερους από 300 καλλιτέχνες που επηρεάστηκαν από τις κρίσεις της πανδημίας.
Ένα σημαντικό στοιχείο του προγράμματος είναι η συνεργασία με τοπικές κοινότητες και σχολεία, μέσω της δημιουργίας θεατρικών παραστάσεων που απευθύνονται σε νέους και ευπαθείς πληθυσμούς. Για παράδειγμα, στη Θεσσαλονίκη, το πρόγραμμα «Μαζί για το Θέατρο» έχει πραγματοποιήσει πάνω από 100 θεατρικές παραστάσεις σε σχολεία και κοινότητες, ενώ στη Λάρισα η συνεργασία με το «Θέατρο της Ελπίδας» έχει επιτρέψει την δημιουργία θεατρικών έργων που αντιμετωπίζουν κοινωνικά ζητήματα όπως η διαφθορά και η κοινωνική ανισότητα.
Οι επιπτώσεις της κορωνοϊικής κρίσης στο ελληνικό θέατρο
Η κρίση της πανδημίας δεν επηρέασε μόνο το ελληνικό θέατρο αλλά και το σύνολο της ελληνικής οικονομίας. Σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από το Εθνικό Κέντρο Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΚΒΙΜΕΤ), το 2020 οι παραστάσεις σε ελληνικά θεάτρα μειώθηκαν κατά περίπου 80%, ενώ οι εισπράξεις από εισιτήρια έπεσαν κατά 90%. Αυτό οδήγησε σε σημαντική μείωση των επαγγελματικών δυνατοτήτων για τους θιάσους και τους καλλιτέχνες, με πολλοί να αναγκάζονται να αναζητήσουν άλλες εργασίες.
Οι επιπτώσεις της πανδημίας ήταν ιδιαίτερα έντονες για τους μικρούς και μεσαίων θιάσους, οι οποίοι δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να εφαρμόσουν τις απαγορευτικές μέτρες και να διατηρήσουν τις δραστηριότητές τους. Σύμφωνα με στοιχεία του Συλλόγου Ελληνικών Θεατρικών Οργανώσεων (ΣΕΘΟ), το 2020, περίπου 40% των θιάσων έκλεισαν προσωρινά ή μόνιμα, ενώ το 2021 μόνο το 15% των θιάσων κατάφερε να επανέλθει στο φυσικό τους επίπεδο παραγωγής.
Η αναγέννηση του θεατρικού χώρου μέσω της δημιουργικής προσαρμογής
Η δημιουργική προσαρμογή και η συνεργασία μεταξύ καλλιτεχνών και θεατρικών οργάνων ήταν κρίσιμη για την επιβίωση του θεατρικού χώρου. Ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα είναι η δημιουργία «ψηφιακών παραστάσεων», όπως η «Ψηφιακή Έκθεση Θεάτρου» που διοργάνωσε το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας το 2020. Αυτή η πρωτοβουλία έφερε σε επαφή το κοινό με κλασικά έργα και νέες δημιουργίες, ενώ παρείχε μια εναλλακτική λύση για τους θεατές που δεν μπορούσαν να παρακολουθήσουν παραστάσεις σε φυσικό χώρο.
Μια άλλη σημαντική πρωτοβουλία ήταν η δημιουργία «θιάσων σε κλειστούς χώρους», όπως το πρόγραμμα «Κλειστό Θέατρο» που υλοποιήθηκε από το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας και το Εθνικό Κέντρο Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας. Αυτό το πρόγραμμα επέτρεψε στους θεατές να παρακολουθήσουν παραστάσεις σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, όπως κλειστοί χώροι σε πανεπιστήμια και πολιτιστικές εγκαταστάσεις, με την συμμόρφωση με τις απαγορευτικές μέτρες.
- Το 2020, οι παραστάσεις σε ελληνικά θεάτρα μειώθηκαν κατά 80%.
- Περισσότεροι από 300 καλλιτέχνες επηρεάστηκαν από τις κρίσεις της πανδημίας και βρέθηκαν σε αναζήτηση εργασίας.
- Το πρόγραμμα «Κορώνα-ΠLAY» ανέλαβε την αποκατάσταση της θεατρικής παραγωγής σε όλη την Ελλάδα.
- Συνολικά, πάνω από 50 θεατρικά έργα αναπαρήχθησαν μέσω του προγράμματος.
- Η συνεργασία με σχολεία και κοινότητες επέτρεψε την δημιουργία θεατρικών έργων που απευθύνονται σε ευπαθείς πληθυσμούς.
Η μέλλοντα του ελληνικού θεατρικού χώρου
Η αναγέννηση του ελληνικού θεατρικού χώρου δεν μπορεί να γίνει χωρίς την υποστήριξη του κράτους και της κοινωνίας. Η δημιουργία νέων θεατρικών προγραμμάτων και η ενίσχυση των μικρών θιάσων είναι απαραίτητη για την διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την ανάπτυξη νέων δημιουργικών δυνάμεων.
Επιπλέον, η ανάπτυξη ψηφιακών τεχνολογιών και η δημιουργία πλατφόρμων για την προβολή θεατρικών παραστάσεων μπορεί να βοηθήσει στην επέκταση της θεατρικής παραγωγής σε νέους πληθυσμούς και σε νέες γεωγραφικές περιοχές. Η Κορώνα-ΠLAY αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία για την επίτευξη αυτών των στόχων, ενώ η συνεργασία με τοπικές κοινότητες και νέες γενιές καλλιτεχνών θα είναι κρίσιμη για την εξέλιξη του θεατρικού χώρου.